Phân loại các kiểu mỏ vàng trên thế giới và ở Việt Nam

CHUYÊN ĐỀ

PHÂN LOẠI CÁC KIỂU MỎ VÀNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

https://phanhoanggiang.blogspot.com

Phân loại các kiểu mỏ vàng trên thế giới

Căn cứ vào điều kiện thành tạo và giá trị kinh tế, các mỏ vàng được phân chia thành 05 kiểu mỏ công nghiệp như sau:

- Kiểu mỏ Skarnơ vàng thuộc loại ít gặp, được hình thành trong đới tiếp xúc giữa đá vôi và đá xâm nhập magma cùng với vàng chồng lấn của các thành tạo hydrat kèm theo các sulfur chứa vàng được thành tạo.

Ở Liên Xô cũ các mỏ này thường gặp ở vùng Siberi, vùng núi Antai và Chiansan, ở Mỹ có Kable, Elkhor, Oyrei...

- Kiểu mỏ nhiệt dịch nguồn gốc magma sâu phát triển nhất. Sự thành tạo mỏ có quan hệ mật thiết với các thể batolit, granitoit. Đặc trưng cho kiểu mỏ này là mỏ Muruntai vùng Chiang San của Liên Bang Nga, mỏ Benzigo ở bang Victoria, Australia. Thành phần khoáng vật gồm: thạch anh, feldspat, albit, biotit, tuamalin, calcit, pyrit, asenopyrit, galenit, bismutin...Vàng tồn tại dưới dạng tự sinh hoặc xâm tán trong các khoáng vật sulfur. Ở Liên Xô (cũ) có mỏ Beredopski ở vùng Uran, mỏ Đarracun vùng Siberi và mỏ Koolar ở Ấn Độ.

- Kiểu mỏ nhiệt dịch nguồn gốc núi lửa thuộc loại rất phát triển, liên quan đến những vành đai núi lửa trong phạm vi vùng nền và uốn nếp muộn. Đối với kiểu mỏ này được đặc trưng bởi thành phần khoáng vật quặng rất phức tạp và thường có cấu trúc dạng dải. Đặc trưng cho kiểu mỏ nhiệt dịch nguồn gốc núi lửa có các mỏ Balai ở vùng Dabaikan, mỏ Doz ở vùng Kapkaz (Liên Xô cũ), Kripkric ở Mỹ, mỏ Pakriupan ở Canada.

- Kiểu mỏ biến chất được chia thành hai nhóm: vàng chứa trong cuội kết cổ và đá phiến sét đen cổ.

Đặc trưng cho nhóm 1 là mỏ Vitvatersran ở Nam Phi. Đây là mỏ vàng lớn nhất thế giới. Từ năm 1887 đến năm 1975 người ta đã khai thác được 32500 tấn vàng, bạc ~ 1500 tấn, bạch kim ~ 1500 tấn, uran tính từ năm 1953 đến năm 1975: 88000 tấn. Trữ lượng vàng còn lại ở mỏ được đánh giá khoảng 25000 tấn.

Đặc trưng cho nhóm 2 là mỏ Khomostec nằm ở vùng Đakot nước Mỹ. Mỏ đã được khai thác đến độ sâu 1900 m thu được 900 tấn vàng, 200 tấn bạc với hàm lượng vàng trung bình trong quặng 10 - 20 g/tấn.

- Kiểu mỏ sa khoáng được phân ra sa khoáng aluvi, eluvi, deluvi, proluvi... trong đó sa khoáng aluvi giữ vai trò quan trọng nhất.

Đặc trưng cho mỏ vàng sa khoáng aluvi có mỏ Tuopantas ở đông Xiberi (Liên Xô cũ), mỏ Nom ở vùng Alaska (Mỹ).

Phân loại các kiểu mỏ vàng ở Việt Nam

Bảng Phân loại loại hình, nhóm thành hệ, kiểu thành hệ/kiểu quặng vàng Việt Nam (Nguyễn Nghiêm Minh và nnk, 1995).

Stt		Loại hình quặng	Nhóm thành hệ quặng	Kiểu thành hệ quặng (kiểu quặng)
1	Quặng vàng thực thụ		Vàng - thạch anh	Vàng - thạch anh
2				Vàng - thạch anh - tuamalin
3			Vàng - thạch anh -Sulfur	Vàng - thạch anh - pyrit
4				Vàng - thạch anh - arsenopyrit
5				Vàng - thạch anh - antimonit
6				Vàng - thạch anh - bismutin
7				Vàng - thạch anh - đa sulfur
8				Vàng - sulfur - carbonat
9			Vàng - sulfur	Conchedan - đồng (Mo,TR) - vàng
10				Conchedan - vàng (sulfur sắt-vàng)
11				Conchedan - đa kim - vàng
12			Vàng - bạc	Vàng - bạc - thạch anh - đa sulfur
13				Vàng - bạc - đa sulfur - sulfur muối
14				Vàng - bạc - telua - selen
15	Quặng Vàng cộng sinh	Quặng Chứa vàng	Quặng kim loại màu chứa vàng	Quặng đa kim Pb-Zn chứa vàng
16				Quặng sulfur đồng-nikel chứa vàng
17				Quặng đồng cát kết chứa vàng
18			Quặng kim loại đen	Quặng sắt chứa vàng
19			Quặng kim loại hiếm chứa Au	Quặng thiếc-vonfram chứa vàng
20				Quặng antimon chứa vàng
21		Đá Chứa vàng	Đá magma bị biến đổi chứa vàng	Vàng porphyry (Au-Mo/Au-Cu porphyry)
22			Đá carbonat bị biến đổi chứa vàng	Đá carbonat bị biến đổi chứa vàng
23			Đá lục nguyên-phun trào bị biến đổi chứa vàng	Đá phiến đen chứa vàng
24				Đá phiến lục chứa vàng
25				Acgilit/porphylit/quazit chứa vàng
26			Molat chứa Au	Cuội kết chứa vàng
27	Quặng vàng Biểu sinh		Vàng biểu sinh	Mũ sắt chứa vàng
28				Laterit chứa vàng

    

Tính chất chung
Tên, ký hiệu	Vàng, Au
Phiên âm	/ˈɡoʊld/
Hình dạng	Ánh kim vàng
Vàng trong bảng tuần hoàn
Ag ↑ Au ↓ Rg Platin ← Vàng → Thủy ngân
Số nguyên tử (Z)	79
Khối lượng nguyên tử chuẩn (±) (Ar)	196,966569(4)
Phân loại	kim loại chuyển tiếp
Nhóm, phân lớp	11, d
Chu kỳ	Chu kỳ 6
Cấu hình electron	[Xe] 4f14 5d10 6s1
mỗi lớp	2, 8, 18, 32, 18, 1
Tính chất vật lý
Màu sắc	Ánh kim vàng
Trạng thái vật chất	Chất rắn
Nhiệt độ nóng chảy	1337,33 K ​(1064,18 °C, ​1947,52 °F)
Nhiệt độ sôi	3129 K ​(2856 °C, ​5173 °F)
Mật độ	19,30 g·cm−3 (ở 0 °C, 101.325 kPa)
Mật độ ở thể lỏng	ở nhiệt độ nóng chảy: 17,31 g·cm−3
Nhiệt lượng nóng chảy	12,55 kJ·mol−1
Nhiệt lượng bay hơi	324 kJ·mol−1
Nhiệt dung	25,418 J·mol−1·K−1
Áp suất hơi P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k ở T (K) 1646 1814 2021 2281 2620 3078
Tính chất nguyên tử
Trạng thái ôxi hóa	-1, 1, 2, 3, 4, 5 ​Lưỡng tính
Độ âm điện	2,54 (Thang Pauling)
Năng lượng ion hóa	Thứ nhất: 890,1 kJ·mol−1 Thứ hai: 1980 kJ·mol−1
Bán kính cộng hoá trị	thực nghiệm: 144 pm
Bán kính liên kết cộng hóa trị	136±6 pm
Bán kính Van der Waals	166 pm
Thông tin khác
Cấu trúc tinh thể	​Lập phương tâm mặt
Vận tốc âm thanh	thin rod: 2030 m·s−1 (ở r.t.)
Độ giãn nở nhiệt	14,2 µm·m−1·K−1 (ở 25 °C)
Độ dẫn nhiệt	318 W·m−1·K−1
Điện trở suất	ở 20 °C: 22,14 n Ω·m
Tính chất từ	Nghịch từ
Mô đun Young	79 GPa
Mô đun cắt	27 GPa
Mô đun nén	180 GPa
Hệ số Poisson	0,44
Độ cứng theo thang Mohs	2,5
Độ cứng theo thang Vickers	216 MPa
Độ cứng theo thang Brinell	25 HB MPa
Số đăng ký CAS	7440-57-5
Đồng vị ổn định nhất
Bài chính: Đồng vị của Vàng
iso NA Chu kỳ bán rã DM DE (MeV) DP 195Au Tổng hợp 186,10ngày ε 0,227 195Pt 196Au Tổng hợp 6,183ngày ε 1,506 196Pt β− 0,686 196Hg 197Au 100% 197Au ổn định với 118 nơtron 198Au Tổng hợp 2,69517ngày β− 1,372 198Hg 199Au Tổng hợp 3,169ngày β− 0,453 199Hg